Żywienie w pierwszym roku życia

Poznaj wytyczne dotyczące żywienia dziecka w pierwszym roku życia pomocne w zapewnieniu dziecku dobrego samopoczucia.

 

Twoje dziecko prawidłowo żywione i pielęgnowane, będzie szybko rosnąć i rozwijać się w pierwszym roku swojego życia. Oto kilka ważnych wytycznych i wskazówek dotyczących żywienia w pierwszym roku życia, pomocnych we wspieraniu rozwoju i dbaniu o bezpieczeństwo Twojego maluszka. 

0-6 miesięcy

W tym okresie Twoje dziecko otrzymuje składniki odżywcze z mleka matki. Twoje dziecko karmione piersią powinno codziennie otrzymywać suplement witaminy D w dawce 10 μg (400UI) oraz witaminy K w dawce 25μg/ dobę (do ukończenia 3 miesiąca życia). Zapytaj lekarza pediatrę, który suplement jest odpowiedni dla Twojego dziecka w okresie karmienia piersią. Źródłem DHA dla malucha karmionego mlekiem mamy jest jej pokarm, a zatem, jeśli karmisz swoje dziecko piersią, powinnaś nadal spożywać tłuste ryby, takie jak: łosoś, tuńczyk, czy makrela, bądź przyjmować suplementy. Przyjmowanie DHA przez matkę w okresie ciąży i podczas karmienia piersią wpływa pozytywnie na rozwój mózgu i wzroku niemowląt karmionych piersią. Mamy karmiące piersią swojego malucha potrzebują codziennie dodatkowo 200 mg DHA, w porównaniu do zalecanego dziennego spożycia kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 dla osób dorosłych (250 mg DHA i EPA).

Dowiedz się więcej o karmieniu piersią.

4-6 miesięcy – wprowadzanie pokarmów stałych

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci rekomendują wprowadzanie zróżnicowanej diety u niemowląt między czwartym (skończony 17 tydzień), a szóstym (nie później niż w 26 tygodniu życia) miesiącem ich życia. Po zasięgnięciu porady u lekarza pediatry, powinnaś zacząć stopniowo rozszerzać dietę swojego dziecka, wprowadzając pierwsze pokarmy stałe. Nie należy rozpoczynać rozszerzania diety przed ukończeniem przez dziecko 4 miesięcy, ponieważ jego układ trawienny nie jest jeszcze na to przygotowany. Początkowo, najlepiej kontynuując karmienie piersią, podawaj mu rozdrobnione lub ugotowane do miękkości warzywa, a kiedy maluch polubi już ich smak, zapoznaj go ze smakiem owoców.

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem ekspertów należy unikać zarówno zbyt wczesnego (<4m.ż), jak i zbyt późnego (>7m.ż.) wprowadzani glutenu do diety dziecka, a zetem w tym czasie maluch powinien zasmakować np. kaszki manny. Mimo, iż autorzy najnowszych zaleceń żywienia niemowląt nie znajdują dowodów, aby opóźnianie wprowadzania produktów potencjalnie uczulających takich jak: mleko krowie, jaja, orzeszki ziemne, inne orzechy, ryby i owoce morza do diety dzieci zdrowych oraz obciążonych ryzykiem alergii było uzasadnione, to jednak produktów tych nie podajemy w pierwszym półroczu życia dziecka. Decyzję, kiedy rozpocząć rozszerzać dietę swojego maluszka oraz w jaki sposób to zrobić, podejmij po zasięgnięciu porady lekarza pediatry.

6-8 miesięcy – pokarmy stałe

Dla 6-8 miesięcznego dziecka, źródłem większości składników odżywczych jest nadal mleko jego mamy lub mleko modyfikowane następne. Twój maluszek powinien również w tym czasie zaczynać jeść pokarmy stałe. Szczegółowych informacji udzieli Ci lekarz pediatra.

Jeżeli pierwsze spotkanie ze stałym pokarmem, najlepiej rozdrobnionymi lub ugotowanymi do miękkości warzywami, przebiegnie dobrze, możesz wprowadzać kolejne produkty: owoce, gotowane mięso (na przykład indyk), rozdrobnione ryby (sprawdź bardzo dokładnie czy nie mają ości), makaron, kluseczki, kasze, ryż i rozdrobnione jaja na twardo, a także jogurt (wybieraj produkty bez dodatku cukru).

Dowiedz się więcej o wprowadzaniu pokarmów stałych.

8-12 miesięcy – zróżnicowana dieta

Stopniowo Twoje dziecko będzie zmniejszać liczbę posiłków do trzech głównych i dwóch uzupełniających dziennie. Oprócz posiłków mlecznych, będą one kompozycją miękkich produktów w kawałkach, żywności rozdrobnionej i siekanej.

W tym wieku na prawidłową dietę Twojego dziecka powinny składać się z różne rodzaje produktów: owoce i warzywa; pieczywo, ryż, makaron, ziemniaki i inne produkty zawierające skrobię. Maluszkowi potrzebne są również: mięso, ryby, jaja, fasola i inne źródła białka, jednak nie zaleca się podawania innych produktów nabiałowych, poza jogurtem. Eksperci nie polecają podawania niemowlętom poniżej 12. miesiąca życia mleka krowiego,  ponieważ nie zawiera ono odpowiednich ilości składników odżywczych, odpowiednich dla potrzeb żywieniowych dzieci w tym wieku. Najwcześniej możesz wprowadzić do menu dziecka pasteryzowane mleko krowie po ukończeniu przez nie 12 miesięcy, możesz również zastosować mleko modyfikowane dla małych dzieci. Jeżeli karmisz malucha butelką, warto zamienić ją na kubeczek niekapek w wieku  około sześciu miesięcy. Gdy Twoje dziecko skończy 12 miesięcy, powinno przestać używać butelek ze smoczkiem.

Inne aspekty

Unikaj nadmiaru soków owocowych w diecie swojego dziecka

  • Soki owocowe stanowią dobre źródło witaminy C, zawierają jednak również naturalne cukry i kwasy, które mogą powodować pogorszenie stanu uzębienia u starszych niemowląt. Dodatkowo ich spożycie może wpłynąć znacząco na zmniejszenie ilości wypijanego przez niemowlę mleka, będącego podstawowym źródłem niezbędnych składników odżywczych dla dziecka w tym wieku.
  • Dzieci karmione piersią nie powinny otrzymywać soków owocowych w wieku poniżej sześciu miesięcy, a karmione mlekiem modyfikowanym poniżej 4 miesiąca życia. Wg. aktualnych zaleceń żywienia niemowląt, objętość wypijanego soku nie może być większa, niż 150 ml dziennie. Sok traktowany jest jako zamiennik owoców. Podawanie soku owocowego do posiłków (nie między posiłkami) może pomóc zredukować ryzyko pogorszenia stanu uzębienia.

Unikaj miodu w pierwszym roku

  • Do czasu, kiedy dziecko nie ukończy pierwszego roku życia, należy unikać podawania mu miodu i wypieków go zawierających. Miód może zawierać bakterie powodujące u małych dzieci botulizm, będący poważnym zatruciem pokarmowym.

Unikaj ryb o wysokiej zawartości rtęci

  • Tłuste ryby powinny zagościć w menu Twojego dziecka po ukończeniu przez nie 6 miesiąca życia, jednak nie podawaj maluchowi np. miecznika, rekina lub marlina; ryby te mogą zawierać dużo rtęci.

Zwracaj uwagę na ryzyko zadławienia

  • Rozdrabniaj jedzenie lub rozgniataj je na puree, aby dziecko mogło je z łatwością przełykać. Jedzenie nierozdrobnione lub w kawałkach może utknąć w tchawicy, blokując dopływ powietrza do płuc.
  • Unikaj następujących rodzajów jedzenia:
    • Kanapki (w dużych kawałkach)
    • Całe winogrona
    • Orzechy
    • Popcorn
    • Chipsy
    • Kawałki twardych, surowych warzyw
    • Twarde cukierki lub słodycze do żucia, na przykład żelki lub galaretki.

Ważna informacja: Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowlęcia. 

Szczegółowych informacji udzieli Ci lekarz pediatra.

 

Referencje:
  1. Szajewska H. i wsp. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. 
  2. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne 2014, tom 11, str. 321-338.