Szukaj

Szkoła rodzenia – jak wyglądają zajęcia i kiedy powinnaś się zapisać?

Szkoły rodzenia koncentrują się na działaniach, których celem jest utrzymanie szeroko pojętego dobrostanu psychofizycznego przyszłej mamy i jej rodziny. Zajęcia edukacyjne przygotowują rodziców do ciąży, porodu, połogu i opieki nad noworodkiem – do nadchodzących zmian i nowych ról. W ostatnim dziesięcioleciu w Polsce obserwuje się rosnącą popularność i intensywny rozwój szkół rodzenia oraz systematyczny wzrost liczby przyszłych matek i ojców, którzy aktywnie uczestniczą zarówno w zajęciach teoretycznych, jak i praktycznych. W ocenie położników to dobry trend, ponieważ takie przygotowanie pacjentki do porodu wywiera korzystny wpływ zarówno na sam przebieg porodu, jak i jego bezpieczeństwo[i]. Szkoły rodzenia odgrywają coraz istotniejszą rolę w opiece perinatalnej.

 

Ciążowe dylematy: od kiedy do szkoły rodzenia?

 

Kiedy zapisać się do szkoły rodzenia? Specjaliści sugerują, by zajęcia rozpocząć pod koniec II trymestru lub w III trymestrze ciąży (24.–25. tydzień), kiedy wiele dolegliwości ciążowych jest już tylko wspomnieniem. Pamiętaj, że podczas zapisów zostaniesz poproszona o przedstawienie zaświadczenia od ginekologa (o braku przeciwwskazań do takiej formy aktywności).

W przypadku ciąży zwiększonego ryzyka (np. zagrożenie przedwczesnym porodem) przeciwwskazane jest uczestnictwo w zajęciach szkoły rodzenia, której program dostosowany jest do kobiet w ciąży o przebiegu prawidłowym[ii]. Niektóre szkoły rodzenia realizują specjalne programy dedykowane ciąży z grupy zwiększonego ryzyka.

Istnieją szkoły prywatne i bezpłatne, finansowane przez NFZ, fundacje, stowarzyszenia i samorządy. Zajęcia z reguły trwają 2–3 miesiące, czasem krócej. Niektóre szkoły oferują kursy weekendowe (w blokach sobotnio-niedzielnych) lub wakacyjne.

 

Program szkoły rodzenia: zajęcia praktyczne i teoretyczne

 

Zadanie szkoły rodzenia polega na przygotowaniu przyszłej mamy i taty do porodu, okresu połogu oraz opieki nad noworodkiem. Lekarz, który kwalifikuje pacjentkę w ciąży do takich zajęć, analizuje wszystkie ewentualne (względne i bezwzględne) przeciwwskazania do ćwiczeń.

W szkołach rodzenia przyszłym rodzicom proponowany jest pakiet zajęć teoretycznych i praktycznych. Podczas zajęć teoretycznych można pogłębiać wiedzę na temat przebiegu ciąży i porodu oraz jego mechanizmów; poznać zasady opieki poporodowej, metody antykoncepcji po porodzie, zaznajomić się z tajnikami okresu karmienia.

W trakcie zajęć praktycznych prowadzący zachęcają do gimnastyki ogólnousprawniającej, wyjaśniają zasady parcia, prezentują pozycje relaksacyjne i metody oddychania w różnych okresach porodu. Przyszli rodzice uczą się prawidłowych metod pielęgnacji noworodka i niemowlęcia – bezpiecznych chwytów, sposobów podnoszenia, przenoszenia, układania i przewijania; poznają zasady kąpieli malucha. Zajęcia praktyczne uczą również wygodnych pozycji do karmienia piersią – zarówno po porodzie siłami natury, jak i po cięciu cesarskim.

Przyszła mama może „oswoić” z atmosferą sali porodowej, co bywa dużym ułatwieniem dla rodzącej i może zniwelować stany lękowe, które odpowiadają m.in. za zwiększenie bólu porodowego. Co ciekawe, dowiedziono, że uczęszczanie na zajęcia w szkole rodzenia może wpłynąć na zmniejszenie natężenia takiego bólu[iii]. Natomiast obserwacje zespołów medycznych uczestniczących przy porodach wskazują niezbicie na znacznie lepszą współpracę i przygotowanie tych rodzących mam, które wcześniej brały udział w zajęciach organizowanych przez szkoły rodzenia[iv].

 

Wykłady w szkole rodzenia: najczęstsze dolegliwości w ciąży

 

W większości szkół rodzenia program zajęć obejmuje wykłady, podczas których omawiane są sytuacje zupełnie nowe dla kobiety w pierwszej ciąży. Poniżej prezentujemy kilka z nich. Rolą prowadzącego jest rzeczowe poinformowanie o objawach towarzyszących prawidłowemu przebiegowi ciąży, ich przyczynach, a także metodach łagodzenia dostępnych dla przyszłych mam[v].

Do najbardziej uciążliwych i powszechnych dolegliwości należą objawy ze strony przewodu pokarmowego: mdłości, wymioty, ślinotok i zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które dotyczą nawet 50-70% przyszłych mam. To wynik podrażnienia układu autonomicznego, objawy pojawiają się najczęściej w godzinach porannych i utrzymują od 4. tygodnia ciąży do ok. 14. tygodnia (po czym – w większości przypadków – ustępują). Zgaga natomiast może utrzymywać się przez całą ciążę. Przykry objaw jest następstwem refleksowego drażnienia przełyku związanego ze wzrostem ciśnienia w żołądku i jamie brzusznej oraz ze zmianami hormonalnymi[vi], [vii].

Według danych epidemiologicznych objawy refluksu żołądkowo-przełykowego występują u 40–85 proc. ciężarnych pacjentek i nasilają się wraz z wiekiem ciąży. Dolegliwości ciążowe tego rodzaju z reguły ustępują samoistnie po porodzie. Kolejny temat wykładów w szkole rodzenia stanowią zaparcia, które pojawiają się już na początku ciąży i mogą utrzymywać się jeszcze po jej zakończeniu – nawet do 12 tygodni po porodzie. Wyniki badań obserwacyjnych wykazały, że problem dotyka 16–39% kobiet w ciąży. U podstaw utrzymujących się zaparć leżą zmiany hormonalne (wpływające hamująco na motorykę jelitową) oraz rosnąca macica uciskająca narządy (m.in. jelita)[viii].

W drugiej połowie ciąży pojawiają się obrzęki (zwykle nieduże) kończyn dolnych i dłoni (znacznie rzadziej obserwuje się uogólnione). Odpowiadają za nie zaburzenia w przepływie chłonki (często związane z procesem zapalnym) i utrudniony odpływ krwi z naczyń żylnych kończyn dolnych. Znaczenie ma również nadmiar wody i soli w organizmie, jednak dokładna etiologia obrzęków ciążowych wciąż nie została do końca wyjaśniona.

Żylaki kończyn dolnych i guzki krwawnicze (tzw. hemoroidy) to skutek zastoju żylnego, wzrostu ciśnienia śródbrzusznego i czynników hormonalnych. Najczęściej patologiczne zmiany naczyń żylnych występują w II lub III trymestrze ciąży. Żylaki kończyn i guzki hemoroidalne rozpoznaje się u ok. 25% kobiet w ciąży – częstość takich zmian wzrasta wraz z wiekiem matki i liczbą ciąż.

Kolejnym problemem omawianym na zajęciach teoretycznych w szkołach rodzenia jest częste oddawanie moczu w ciąży związane z uciskiem powiększającej się macicy na pęcherz oraz czynnikami hormonalnymi. W takich przypadkach należy wykluczyć ewentualną infekcję układu moczowego. Przyszłym mamom doskwiera także bolesność gruczołów sutkowych i rozstępy ciążowe (wynik zmian hormonalnych). Poza tym do ok. 20. tygodnia ciąży może utrzymywać się uczucie zmęczenia, drażliwość i ogólne osłabienie (na które uskarża się ok. 40% kobiet w ciąży).

 

 

[i]                                  Bręborowicz G. Położnictwo. Tom 1. Fizjologia ciąży. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012, s. 171.

[ii]                                Samela-Gazda M, Kochanek A. Przygotowanie do porodu i opieki nad dzieckiem. II trymestr ciąży. https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/72195,przygotowanie-do-porodu-i-opieki-nad-dzieckiem-iitrymestr-ciazy Data dostępu: 30.10.2020.

[iii]                               Bręborowicz G. Położnictwo. Tom 1. Fizjologia ciąży, op. cit., s. 128-129.

[iv]                               Bręborowicz G. Położnictwo i ginekologia. Tom 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015, s. 71-72.

[v]                                 Ibidem.

[vi]                               Katz PO, Gerson LB, Vela MF. Guidelines for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease. American Journal of Gastroenterology. 2013;108:308–328.

[vii]                              Bręborowicz G. Położnictwo i ginekologia. Tom 1, op. cit.

[viii]                             Waluga M., Hartleb M. Rozpoznawanie i leczenie chorób gastroenterologicznych u kobiet w ciąży. Przegląd Gastroenterologiczny 2009;4(2):61–70.

Specjalnie dla Ciebie!

Tylko teraz 10% zniżki* z kodem:

NOW10

*Kod jest ważny do 31.10. Nie dotyczy Enfamil Premium MFGM 1, Comfort i produktów Lovela.

Enfamil Premium MFGM 2 mleko następne. Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Próbki Enfamil Premium MFGM 2 są dostępne dla mam z dziećmi, które ukończyły 6 miesiąc życia. Kod rabatowy wynosi 100zł przy zamówieniach min. 250zł wyłączając Enfamil Premium MFGM 1, Enfamil Comfort i produkty Lovela.
0