Szukaj

Gaworzenie i pierwsze odgłosy niemowlęcia – co oznaczają?

Każdy rodzic z utęsknieniem czeka na pierwsze słowa dziecka. Jednak zanim to nastąpi, rozwój mowy maleństwa musi przejść przez kilka poprzedzających etapów. Kiedy dziecko gaworzy, a kiedy można spodziewać się upragnionych, świadomie wypowiedzianych słów? Jakie znaczenie mają wcześniej wydawane przez niego dźwięki? Oto kilka informacji na ten temat.

 

 

Rozwój mowy w trakcie pierwszych miesięcy życia dziecka

Gdy dziecko przychodzi na świat, właściwie każdą potrzebę wyraża poprzez krzyk i płacz. Jednak dzieci rozwijają się w zaskakującym tempie i już wkrótce maluszek zaczyna wydawać z siebie nieco szersze spektrum dźwięków. Gdy więc niemowlę kończy pierwszy miesiąc, zwykle potrafi wydawać z siebie odgłosy przypominające samogłoski „a” i „e”, które czasami łączy z „h”. Miesiąc później dźwięki są już bardziej rozbudowane i brzmią jak „e-ehe” albo „e-rrhe”. Pod koniec trzeciego miesiąca można już dosłyszeć pierwsze połączenia sylabowe. Odgłosy wydawane przez dziecko w tym okresie nazywamy głużeniem. Istotny dla rodziców powinien być fakt, że głużenie świadczy o dobrym samopoczuciu dziecka[1] [2]. Zanim jednak wyjdą na jaw zdolności krasomówcze młodego człowieka, musi minąć jeszcze trochę czasu.

 

Kolejne etapy rozwoju mowy to pojawienie się tak zwanych głosek szczelinowych, przypominających „w”, oraz wargowych, czyli „m” i „b”. Miesiąc później niemowlęcy „słownik” wzbogaca się już o rytmiczne głoski sylabowe. Czy jednak dziecko wypowiada je świadomie? Otóż w tym okresie wydawane dźwięki są przypadkowe i przebiegają bez kontroli słuchu. To znaczy, że głużą nawet dzieci, które od urodzenia są głuche. Kiedy jednak maluszek ukończy kilka miesięcy, wchodzi w kolejny, już bardziej świadomy okres rozwoju mowy1 [3].

 

Etap gaworzenia – czy dźwięki wydawane przez niemowlę coś oznaczają?

Na uroczystości celebrującej pół roku życia na świecie maluch będzie już gaworzył, gdyż ten etap rozwoju mowy pojawia się około 5-6. miesiąca życia. Zaciekawieni rodzice i bliscy mogą tylko się domyślać, co właściwie pragnie zakomunikować malec. Tym bardziej że jego dźwięki są już artykułowane świadomie3.

Na czym właściwie polega gaworzenie? Otóż jest to łączenie samogłosek, które maluch opanował do tej pory, ze spółgłoskami, co brzmi jak „ga-ga” albo „ba-ba”. Umiejętność wymawiania tego typu spółgłosek wynika z ukształtowania się nowej, bardzo ważnej umiejętności, a mianowicie słuchu fonemowego, który umożliwia dziecku rozróżnianie głosek3. To właśnie dzięki niemu maluszek w trakcie kolejnych miesięcy będzie mógł coraz lepiej opanowywać mowę. W tym okresie maluch może też wypowiedzieć na przykład „ma-ma”, jednak to jeszcze za wczesny moment, aby świadomie łączył sylaby z osobą swojej rodzicielki. Choć więc czasami gaworzenie dziecka przypomina niektóre słowa, nie mają one żadnej treści.

Podobnie jak głużenie, gaworzenie oznacza, że niemowlę dobrze i komfortowo się czuje. Wydawanie różnych dźwięków jest dla niego przyjemne, podobnie zresztą jak dla rodziców, dla których jest sygnałem, że maluszek ma zdrowy słuch i rozwój jego mowy przebiega prawidłowo. Poza tym gaworzenie jest dla dziecka bardzo ważnym treningiem rozwijającym zdolności artykulacyjne. Przyspiesza więc naukę uczenia się mowy. Ma także znaczenie psychologiczne, gdyż dzięki temu, że maluszek „wtrąca się” do słyszanych konwersacji, nawet jeśli nie potrafi jeszcze składać słów, czuje się częścią otaczającego go świata i coraz lepiej się z nim komunikuje. Około 8.-10. miesiąca życia do gaworzenia dochodzi również gestykulacja, która pomaga maluszkowi uzupełniać „mowę”[4].

 

Jak długo trwa etap gaworzenia przez dziecko? Pod koniec pierwszego roku życia gaworzenie nie jest już tylko powtarzaniem jednej sylaby, ale zaczyna łączyć ze sobą różne dźwięki, na przykład „da-du”. Jest to ostatnia faza gaworzenia, która stopniowo zaczyna mieć cechy mowy. Maluszek zaczyna wtedy naśladować mowę otoczenia, na przykład intonuje pewne dźwięki. Chęć wyrażenia swoich potrzeb, próśb czy emocji jest dla niego natomiast wielką motywacją, żeby zacząć artykułować pełne słowa. Na tym etapie wiele dzieci potrafi już wymówić kilka słów ze zrozumieniem i powiązaniem ich z określonymi osobami lub przedmiotami. Roczny maluch nie artykułuje więc już sylab „ma-ma”, tylko mówi „mama”, „tata”, „baba”, zwracając się w ten sposób do swoich bliskich2.

 

 

Jak przebiega dalszy rozwój mowy dziecka?

Każdy kolejny miesiąc życia dziecka to bardzo intensywny rozwój mowy. Drugi rok jest nazywany przez specjalistów „okresem wyrazu”. Dziecko, które zdążyło już opanować wszystkie samogłoski i większość spółgłosek, zaczyna coraz sprawniej sklejać je w słowa, choć często wypowiada je częściowo, na przykład wymawia tylko pierwszą lub tylko drugą część, a ponadto maksymalnie je upraszcza.

 

W trzecim roku życia dziecko posługuje się mową coraz sprawniej. Średnio zna już 800-1500 słów, obejmujących różne części mowy. Oczywiście zanim pociecha zacznie mówić tak wyraźnie jak osoba dorosła, a także składać zdania złożone, wciąż musi minąć trochę czasu, gdyż nauka języka jest trudnym i wymagającym procesem. Kiedy twój maluch rozpocznie uczęszczanie do zerówki, będzie znał już nawet do 4500 słów3.

 

Jak wesprzeć rozwój mowy i zdolności komunikacyjnych dziecka?

Bez względu na to, czy dziecko jeszcze gaworzy, czy wymawia już pierwsze słowa albo nawet proste zdania, jego rodzice i opiekunowie mogą aktywnie wspierać rozwój jego mowy:

 

  • Mów do dziecka – nawet jeżeli jest jeszcze malutkie i nie rozumie, jakie jest znaczenie prostych słów. W ten sposób maluszek osłuchuje się z mową, a także wzmacnia się między wami więź. Spokojny głos mamy albo taty podziała też na malca kojąco, kiedy jest zdenerwowany. Jednocześnie nie używaj zdrobnień lub zniekształceń imitujących mowę dziecka, gdyż maluchy uczą się poprzez naśladowanie dorosłych.
  • Słuchaj, reaguj, odpowiadaj – na etapie gaworzenia możesz na przykład powtarzać za malcem dźwięki. Podobnie, kiedy zacznie wymawiać pierwsze słowa. Reaguj także na jego gesty. Przykładowo: gdy wyciągnie do ciebie rączki, żeby wziąć go na ręce, spełnij jego prośbę, mówiąc jednocześnie „chcesz na ręce” albo „chcesz do mamy/ taty”. Kiedy czujesz, że maluszek ci się przypatruje, nawiąż kontakt wzrokowy. W ten sposób pokażesz mu, że jego próby komunikacji są efektywne.
  • Czytaj dziecku nawet od pierwszych miesięcy życia, a kiedy będzie trochę większe, próbuj zaangażować go w odbiór książeczki – maluch może wybrać książeczkę, przekładać strony, możesz też opowiadać mu, co jest na każdym obrazku lub prosić go, żeby wskazał zilustrowane obiekty („gdzie jest kotek/ piesek/kwiatek?”). Warto, aby książki odgrywały rolę w rozwoju malca od pierwszych miesięcy życia, gdyż to wzbogaci go na wielu poziomach2 [5].

 

Nauka mowy przez dziecko to długi proces podzielony na kilka etapów. Chociaż gaworzenie to faza bardzo wczesna, ma ogromne znaczenie i jest dla dziecka czasem intensywnego treningu wymowy, który przyda się na kolejnych etapach. Ponadto pamiętaj, że nawet dziecko, które jeszcze mało mówi, wcześniej zaczyna bardzo wiele rzeczy rozumieć. Im intensywniej będziesz stymulować rozwój mowy maluszka poprzez mówienie do niego, tym łatwiej będzie mu pokonywać kolejne kamienie milowe, a wkrótce może cię zaskoczyć bogactwem dziecięcego słownictwa.

 

Bibliografia:

 

  1. Jamruszkiewicz K. Rozwój mowy w pierwszym roku życia dziecka. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/93852,rozwoj-mowy-w-pierwszym-roku-zycia-dziecka Data dostępu: 21.07.2020.
  2. Niedzielski A., Kotowski M. Etapy rozwoju mowy. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/52294,etapy-rozwoju-mowy Data dostępu: 21.07.2020.
  3. Kamińska B., Siebert B. Podstawy rozwoju mowy u dzieci. Forum Medycyny Rodzinnej 2012, tom 6, nr 5, 236–243.
  4. Broś D. Od pierwszego krzyku do pierwszego słowa. Dwa podsystemy w języka w rozwoju komunikacji werbalnej dziecka w okresie niemowlęcym. Studium przypadku. Audiofonologia. Tom XXIII, 2003, s. 151-167.
  5. How to Support Your Child’s Communication Skills. https://www.zerotothree.org/resources/302-how-to-support-your-child-s-communication-skills Data dostępu: 21.07.2020.

 

[1] Jamruszkiewicz K. Rozwój mowy w pierwszym roku życia dziecka. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/93852,rozwoj-mowy-w-pierwszym-roku-zycia-dziecka Data dostępu: 21.07.2020.

[2] Niedzielski A., Kotowski M. Etapy rozwoju mowy. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/52294,etapy-rozwoju-mowy Data dostępu: 21.07.2020.

[3] Kamińska B., Siebert B. Podstawy rozwoju mowy u dzieci. Forum Medycyny Rodzinnej 2012, tom 6, nr 5, 236–243.

[4] Broś D. Od pierwszego krzyku do pierwszego słowa. Dwa podsystemy w języka w rozwoju komunikacji werbalnej dziecka w okresie niemowlęcym. Studium przypadku. Audiofonologia. Tom XXIII, 2003, s. 151-167.

[5] How to Support Your Child’s Communication Skills. https://www.zerotothree.org/resources/302-how-to-support-your-child-s-communication-skills Data dostępu: 21.07.2020.

Specjalnie dla Ciebie!

Tylko teraz 10% zniżki* z kodem:

NOW10

*Kod jest ważny do 31.10. Nie dotyczy Enfamil Premium MFGM 1, Comfort i produktów Lovela.

Enfamil Premium MFGM 2 mleko następne. Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Próbki Enfamil Premium MFGM 2 są dostępne dla mam z dziećmi, które ukończyły 6 miesiąc życia. Kod rabatowy wynosi 100zł przy zamówieniach min. 250zł wyłączając Enfamil Premium MFGM 1, Enfamil Comfort i produkty Lovela.
0