Szukaj

Ile powinno wynosić BMI twojego dziecka? Oblicz i sprawdź!

 Jak obliczyć wskaźnik BMI dla dzieci? Wbrew pozorom, odpowiedź nie jest łatwa, a stopień trudności odwrotnie proporcjonalny do wieku malucha. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) u dzieci w wieku do 24 miesięcy nadwagę i otyłość rozpoznaje się na podstawie stosunku masy ciała do długości ciała oraz w odniesieniu do wartości referencyjnych WHO (w tym wieku nie zaleca się stosowania wskaźnika BMI). Natomiast u dzieci między 2. a 5. rokiem życia wskaźnik BMI może mieć znaczenie diagnostyczne, jeśli układem odniesienia są wartości referencyjne opracowane przez WHO.[1], [2], [3] Takie wartości referencyjne, czyli „normy”, tworzą układ odniesienia – standardy, na podstawie których lekarz ocenia indywidualny rozwój dziecka.

 

Oblicz BMI dziecka i nanieś na siatkę

 

Do najczęstszych i najpoważniejszych zaburzeń rozwoju fizycznego u dzieci i młodzieży należą nadwaga i otyłość. Zazwyczaj do ich wykrywania stosuje się wskaźnik BMI (Body Mass Index) obliczany wg wzoru: rzeczywista masa ciała w kg/wzrost w metrach. Przyjmuje się, że normy dla chłopców wynoszą: od 15,9 ±1,8 w 3. roku życia do 22,0 ±3,1 w 18. roku życia; dla dziewcząt od 16,5 ±1,7 w 3. roku życia do 30,9 ±2,9 w 18. roku życia. Zaleca się jednak stosowanie również siatek centylowych BMI.[4]


Siatki centylowe znajdują się na końcu książeczki zdrowia dziecka; lekarze i pielęgniarki wykorzystują je do oceny rozwoju somatycznego dziecka. Siatki centylowe są graficzną prezentacją zmian wartości centylowych w czasie rozwoju danej cechy, np. masy lub wysokości ciała. Połączenie graficzne na wykresie wartości poszczególnych centyli dla kolejnych lat życia tworzy linie zwane krzywymi centylowymi, natomiast pola między tymi krzywymi to pasma centylowe. Siatki centylowe przedstawiają też zależność jednej cechy (np. wysokości) od wieku kalendarzowego dziecka; za ich pomocą można również pokazać zależność dwóch cech od siebie nawzajem (np. wysokości od masy ciała).

Na przedstawionych wykresach znajdują się krzywe (centyle: 3%, 10%, 25%, 50%, 75%, 97%), które wskazują, jaki procent dzieci (chłopców lub dziewczynek) w określonym wieku ma taką samą, mniejszą albo większą wartość danej cechy, np. BMI dziecka, masę ciała, wysokość. Mówiąc inaczej, linie centylowe na siatkach wyznaczają procent dzieci znajdujących się poniżej ich poziomu, czyli: jeżeli wartość pomiaru badanej cechy usytuowana jest np. na 10 centylu, znaczy to, że u 10% rówieśników (w danej grupie wiekowej) wartość tej cechy jest niższa.

 

Jak wykryć nadwagę u dziecka?

 

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) zaleca, by u dzieci powyżej 2. roku życia kontrolować BMI co 2 lata, a u maluchów do 2. roku życia zamiast BMI stosować siatki centylowe[5].

Do oceny stopnia nadwagi u dzieci wykorzystuje się siatki centylowe BMI odpowiednie dla płci i wieku. WHO zaproponowała wartość BMI ≥85 jako kryterium rozpoznania nadmiaru masy ciała dla dzieci w wieku 10–19 lat. Wg WHO ogólne kryteria diagnostyczne nadwagi i otyłości[6] prezentują się następująco:

Wiek              0–2 lata                                             2–5 lat                        5–18 lat

  Wskaźnik    Stosunek wagi do długości                BMI                            BMI

> 85. centyl    Ryzyko nadwagi                                Ryzyko nadwagi        Nadwaga

> 97. centyl    Nadwaga                                            Nadwaga                    Otyłość

> 99. centyl    Otyłość                                              Otyłość                       Ciężka otyłość

W Polsce wykorzystuje się różne kryteria oceny nadwagi i otyłości (nie tylko rekomendowane przez WHO), także np. siatki centylowe opracowane dla populacji polskiej w wieku 3-18 lat (na podstawie badań OLAF i OLA koordynowanych przez Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w latach 2007-2012).[7]

Pamiętajmy, że wskaźnik BMI dziecka jest tylko jednym z wielu wskaźników, które lekarz wykorzystuje do oceny stanu odżywienia malucha. Pediatra do analizy włączyć może szereg innych metod, np. wyniki badań biochemicznych (laboratoryjnych).

 

Jak posługiwać się siatką centylową?

 

Siatki centylowe są opracowywane odrębnie dla dziewczynek i chłopców, z uwzględnieniem różnic między płciami dotyczących poszczególnych cech somatycznych. Istnieją siatki centylowe do oceny masy ciała, wysokości, obwodu głowy i klatki piersiowej; siatki dla dzieci urodzonych o czasie i przedwcześnie, zdrowych i chorych.

Jak korzystać z siatek centylowych? Należy wybrać siatkę centylową odpowiednią dla płci i wieku dziecka i znaleźć dwa punkty: na osi poziomej – wiek dziecka, a na osi pionowej – wartość ocenianej cechy. W miejscu, w którym przecinają się prostopadłe linie poprowadzone z tych punktów, można odczytać pozycję centylową. Pasmo między linią 25. i 75. centyla oznacza zakres tzw. wąskiej normy, a pasmo między 10. a 90. centylem – zakres normy szerokiej. Na podstawie oznaczonych na siatkach centylowych wartości wysokości i masy ciała można ustalić, czy waga konkretnego dziecka jest odpowiednia w stosunku do wysokości, a więc można ocenić stan odżywienia. Z reguły uznaje się, że maluch waży odpowiednio do swojej wysokości, jeśli różnica między wartościami wysokości i masy ciała nie przekracza dwóch pasm centylowych, np. gdy wysokość znajduje się na 25. centylu, a masa ciała na 50. centylu. Przy niedoborze masy ciała wartość centylowa wysokości znajduje się dwa pasma centylowe wyżej niż wartość masy ciała (np. wysokość jest na 50. centylu, a masa ciała na 10. centylu). Na nadwagę natomiast wskazuje wartość centylowa wysokości usytuowana o dwa pasma centylowe niżej niż wartość masy ciała (np. wysokość na 10. centylu, a masa ciała na 75. centylu).[8]

Siatki tego rodzaju tworzone są na podstawie założenia, że większość cech somatycznych, takich jak obwód głowy, klatki piersiowej czy masa ciała, zachowuje proporcję do ogólnej wielkości ciała, której wyznacznikiem jest wysokość ciała. Co z tego wynika? Osoba wysoka waży więcej niż osoba niska i ma dłuższe kończyny, szersze barki, większą głowę. Dlatego wartości tych cech należy oceniać w odniesieniu do wysokości ciała.

Stan odżywienia dziecka można też określać na podstawie oceny proporcji masy ciała do wysokości. Ocena rozwoju somatycznego z wykorzystaniem siatek centylowych proporcji masy do wysokości (które nie uwzględniają wieku kalendarzowego) wymaga dodatkowej oceny: wysokości ciała w stosunku do wieku kalendarzowego dziecka. Jak korzystać z siatek centylowych proporcji masy do wysokości? Tak, jak z siatek dla pojedynczej cechy, gdzie zakres wąskiej normy wyznaczają 25. i 75. centyl, a szerokiej 10. i 90. centyl. Im dziecko tęższe, tym wyżej znajduje się pozycja centylowa, im dziecko szczuplejsze, tym pozycja centylowa jest niższa.[9]

Systematyczne pomiary masy ciała dziecka, jego długości i wysokości dokumentują, jak przebiega rozwój dziecka; dla rodziców stanowią również cenną wskazówkę, jak postępować. Gdy krzywa wzrastania masy ciała lub wysokości obniża się o dwa kanały centylowe bez wyraźnej przyczyny (np. długotrwałej choroby) albo nagle pnie się o dwa kanały w górę, to znak, że czas zgłosić się do lekarza, by wyjaśnić powody tych zmian. Ocenę rozwoju somatycznego dziecka należy powierzyć lekarzowi pediatrze, a liczne kalkulatory BMI dzieci, na które można trafić w sieci, traktować raczej jako ciekawostkę, zwłaszcza jeśli nie wiemy, jaki algorytm służy do obliczeń i na jakich wartościach referencyjnych się opiera.

 

 

[1]                 de Onis M, Onyango AW, Borghi E, Siyam A, Nishida C, Siekmann J. Development of a WHO growth reference for school-aged children and adolescents. Bull WHO. 2007;85:660–667.

[2]                 Valerio G, Maffeis C, Saggese G. et al. Diagnosis, treatment and prevention of pediatric obesity: consensus position statement of the Italian Society for Pediatric Endocrinology and Diabetology and the Italian Society of Pediatrics. Ital J Pediatr. 2018;44:88.

[3]                 WHO Multicentre Growth Reference Study Group WHO child growth standards based on length/height, weight and age. Acta Paediatr Suppl. 2006;450:76–85.

[4]                 Krawczyński M. Metody oceny stanu odżywienia i rozwoju dziecka. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/74843,metody-oceny-stanu-odzywienia-i-rozwoju-dziecka Data dostępu:19.11.2020.

[5]                 Palczewska I, Szilágyi-Pągowska I. Ocena rozwoju somatycznego. Medycyna Praktyczna dla lekarzy. https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/13848,ocena-rozwoju-somatycznego-dzieci-i-mlodziezy Data dostępu: 19.11.2010.

[6]                 Valerio G, Maffeis C, Saggese G, op. cit.

[7]                 Różdżyńska-Świątkowska A, Kułaga Z, Grajda A et al. Wartości referencyjne wysokości, masy ciała i wskaźnika masy ciała dla oceny wzrastania i stanu odżywienia dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat. Stand Med Pediatr. 2013; 1:11-21.

[8]                 Albrecht P, Szajewska H. Jak żywić niemowlęta i małe dzieci. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, s. 42-51.

[9]                 Palczewska I, Szilágyi-Pągowska I. Ocena rozwoju somatycznego. Medycyna Praktyczna dla lekarzy. https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/13848,ocena-rozwoju-somatycznego-dzieci-i-mlodziezy,1 Data dostępu: 19.11.2010.

Enfamil Premium MFGM 2 mleko następne. Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Próbki Enfamil Premium MFGM 2 są dostępne dla mam z dziećmi, które ukończyły 6 miesiąc życia. Kod rabatowy wynosi 100zł przy zamówieniach min. 250zł wyłączając Enfamil Premium MFGM 1, Enfamil Comfort i produkty Lovela.
0