Szukaj

Chwiejność emocjonalna w okresie ciąży – przyczyny i zapobieganie

Wahania nastroju w ciąży to reakcja organizmu na ogromne zmiany hormonalne zachodzące w ciele kobiety przygotowującym się na utrzymanie ciąży, rozwój płodu i poród. Organizm kobiety w ciąży ulega intensywnym przemianom, podobnie jak jej codzienne życie, obowiązki, dotychczasowy plan dnia i sposób życia. Sytuacja, w jakiej znajduje się przyszła mama niezależnie od statusu finansowego, rodzinnego i społecznego, jest dla niej zwykle stresująca i nowa, co wiąże się również z reakcją psychologiczną, niekiedy również somatyczną na nadchodzące, nowe i nieznane wyzwania.

Huśtawka nastrojów w ciąży jest męcząca nie tylko dla samej ciężarnej, ale także dla jej najbliższych. Bardzo istotne jest obserwowanie przyszłej mamy i wspieranie jej w ogólnym rozbiciu emocjonalnym towarzyszącym pierwszym tygodniom ciąży. Strach przed nieznanym jest zupełnie normalny, a zmiany zachodzące w organizmie – wahania hormonalne, szybki przyrost tkanki tłuszczowej, zatrzymywanie wody, uczucie opuchnięcia i ociężałości – nie pomagają przyszłej mamie poczuć się lepiej w swojej skórze.

W pierwszym trymestrze ciąży wahania nastroju są najsilniejsze i najbardziej skrajne, z uwagi na szok, jakiego doznaje organizm pod wpływem estrogenów, progesteronu, adrenaliny, noradrenaliny i endorfin. Mieszanka wybuchowa hormonów mających silny wpływ na nastrój powoduje często nieoczekiwane reakcje – nagły płacz, brak siły i panikę, lub wręcz odwrotnie – śmiech, wręcz maniakalną radość i gadatliwość, by po chwili znów zamienić się w potok łez. Jak radzić sobie z tymi objawami? Huśtawka nastrojów w ciąży na samym jej początku jest częstym zjawiskiem i najczęściej wymaga po prostu przeczekania jej.

Wahania nastroju w ciąży – 2 trymestr

2 trymestr ciąży to czas, w którym pierwsze objawy ciąży i huśtawki nastrojów nieco się uspokajają, zmniejsza się ryzyko poronienia, a ogólne rozbicie hormonalno-emocjonalne stabilizuje się. W drugim trymestrze ciąży warto pomyśleć o zapisaniu się do szkoły rodzenia, by uspokoić natrętne myśli i obawy o to, czy poradzimy sobie z porodem, macierzyństwem i wszystkimi ich następstwami. Wsparcie partnera i najbliższych jest na tym etapie bardzo ważne, zwiększa poczucie spokoju i pewności przyszłej mamy.

Wahania nastroju w ciąży – 3 trymestr

Trzeci, ostatni trymestr ciąży zbliża nas do momentu porodu, co również może wywołać u młodej mamy stres, niepewność i wahania nastrojów. Zmęczenie, ociężałość, bóle kręgosłupa i opuchlizna nóg z pewnością nie poprawiają samopoczucia ciężarnej.

Jak najlepiej radzić sobie z emocjami, by huśtawka nastrojów w ciąży nie utrudniała naszego porozumienia z bliskimi, rodziną, partnerem i przyjaciółmi, a także z samą sobą?

W przypadku silnych wahań nastrojów utrzymujących się przez wiele tygodni na wysokim poziomie warto skonsultować się z psychologiem w celu wyeliminowania ryzyka wystąpienia depresji poporodowej i innych zaburzeń emocjonalnych związanych z aktualnym stanem, w jakim znajduje się przyszła mama. W przypadku stwierdzenia objawów depresji w ciąży bywa konieczne wprowadzenie leków bezpiecznych do stosowania u ciężarnych. Przepisane przez lekarza psychiatrę inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny są uznawane za niezagrażające ciąży i nie powodują powikłań u przyszłej mamy, pozostając także bez udowodnionego wpływu na rozwój płodu.1

Farmakoterapia to jednak ostateczność, a poszukiwanie spokoju i wyciszenia warto zacząć od medytacji i relaksacyjnych technik oddychania. Wskazówki, jak dobrze i skutecznie podejść do tematu, znajdziemy w książkowych poradnikach. Wspomniane już zajęcia w szkole rodzenia również pozwalają dowiedzieć się więcej na temat sposobów radzenia sobie ze stresem. Zajęcia ruchowe dla kobiet w ciąży, a także wybranie się na basen lub po prostu na spacer również mogą pomóc w nabraniu dystansu do sytuacji i lepszemu samopoczuciu.

Zdrowa dieta oraz umiarkowana i dostosowana do etapu ciąży aktywność fizyczna zapewnią większą równowagę psychiczną przyszłej mamie. Ciążowe „zachcianki” spożywcze to nic innego jak sygnały od organizmu informujące o zapotrzebowaniu na dane składniki pokarmowe, takie jak minerały, żywe kultury bakterii czy magnez i potas. Warto zastępować niezdrowe dla organizmu pragnienia zdrowszą alternatywą, wybierając owoce i orzechy zamiast słodyczy, włączając do diety warzywne koktajle i odpowiednie dla kobiet w ciąży suplementy i witaminy pomagające zadbać o szczególne w okresie ciąży potrzeby organizmu.

Wiele kobiet w ciąży z powodu przyrostu wagi i poczucia opuchnięcia unika spotkań towarzyskich, co również może mieć negatywny wpływ na ich samopoczucie. Wychodzenie na spacery i spotkania z przyjaciółmi wspaniale wpływają na nastrój i jego stabilizację, o ile nie ma przeciwwskazań zdrowotnych, takich jak ciąża zagrożona lub objawy przeziębienia.

Co z bliskością z partnerem w trakcie ciąży? Huśtawka nastrojów w ciąży i wahania hormonalne powodują często silnie odczuwalną ochotę na seks. Nie ma potrzeby, by hamować ten instynkt, jeżeli nie ma przeciwskazań od strony medycznej! Jeśli oboje partnerów nie widzi przeciwwskazań, seks i bliskość fizyczna mogą pomóc rozładować napięcie emocjonalne, a także pozwolą ciężarnej znów poczuć się atrakcyjnie w oczach partnera, co ma zdecydowanie pozytywny wpływ na jej samopoczucie i relacje między przyszłymi rodzicami.

Praca i realizacja pasji w ciąży to coraz popularniejsze podejście ciężarnych. Ciąża to nie choroba i o ile nie występują komplikacje związane z ryzykiem poronienia lub problemami zdrowotnymi płodu lub przyszłej mamy, może ona normalnie pracować i zajmować się swoim hobby przez prawie cały czas trwania ciąży. Wyłączenie z życia na dziewięć miesięcy nigdy nie ma dobrego wpływu na samopoczucie człowieka, nie dajmy więc wmówić sobie, że w ciąży należy wyjątkowo się oszczędzać i dodatkowo zmieniać swoje codzienne przyzwyczajenia.

Bibliografia:

  1. Kloos A.L, Dubin-Rhodin A., Sacke J.C, Dixon T.A, Weller R.A, Wellertt E.B., Wpływ zaburzeń nastroju i ich leczenia na ciężarną, płód i dziecko, Current Psychiatry Reports p (2010) 12:96–103
Enfamil Polska Enfamil Polska