Szukaj

Badania w trzecim trymestrze – ostatnie wizyty w ciąży

Ostatni trymestr ciąży to czas oczekiwania na poród i przygotowania do macierzyństwa. Twój maluszek wykonuje już bardzo precyzyjne ruchy, umie chwytać, zginać nóżki i obracać główkę. Im bliżej do rozwiązania, tym bardziej przypomina donoszonego noworodka. To ostatni moment, by wykryć nieprawidłowości, których ewentualne groźne skutki można złagodzić lub zniwelować właściwym postępowaniem. Dbaj o siebie i pamiętaj o wizytach kontrolnych, które teraz będą odbywały się częściej. Jakich badań możesz spodziewać się w trzecim trymestrze ciąży?

 

3 trymestr ciąży – badania i wizyty kontrolne

 

Trzeci trymestr ciąży rozpoczyna się w 28. tygodniu i trwa aż do porodu. Zaleca się, by wizyty kontrolne pacjentek w ciąży o przebiegu prawidłowym odbywały się według następującego harmonogramu[i]:

  • do 34. tygodnia: co 3-4 tygodnie,
  • do 38. tygodnia: co 2 tygodnie,
  • do terminu porodu: co tydzień.

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne (PTG) opracowało „Rekomendacje w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu”[ii], zgodnie z którymi w III trymestrze wykonywane są dwie grupy badań:

  1. świadczenia profilaktyczne przeprowadzane przez lekarza lub położną i działania w zakresie promocji zdrowia (m.in. badanie fizykalne i wywiad lekarski, badanie ginekologiczne, pomiary masy ciała, ciśnienia tętniczego i in.);
  2. badania diagnostyczne i konsultacje medyczne, w tym badania laboratoryjne i badania obrazowe (np. USG).

 

Badania między 27. a 32. tygodniem ciąży

 

Zgodnie z wytycznymi PTG w trzecim trymestrze, między 27. a 32. tygodniem ciąży należy wykonać:

  • badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe (czyli wywiad lekarski i badanie fizykalne),
  • badanie we wzierniku (za pomocą wzierników pochwowych) i lekarskie na fotelu ginekologicznym,
  • ocenę pH wydzieliny pochwowej (w ramach profilaktyki zakażeń układu moczowo-płciowego),
  • ocenę czynności serca płodu,
  • pomiar ciśnienia tętniczego we krwi,
  • pomiar masy ciała,
  • ocenę ryzyka ciążowego,
  • działania z zakresu przygotowania do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa.

Do obowiązkowych badań diagnostycznych w tym okresie należą:

  • morfologia krwi,
  • badanie ogólne moczu,
  • przeciwciała odpornościowe (w profilaktyce konfliktu serologicznego),
  • badanie ultrasonograficzne.

Głównym celem wizyty kontrolnej w tym okresie jest szczegółowa analiza i obserwacja rozwoju płodu, w szczególności masy i wzrastania, które może być nadmiernie ograniczane lub przeciwnie – postępować zbyt szybko. W badaniu USG w 3 trymestrze ciąży (między 28. a 32. tygodniem) dokonuje się szczegółowej oceny narządów dziecka w celu wykluczenia (lub potwierdzenia) ewentualnych wad wrodzonych. Badanie ultrasonograficzne umożliwia określenie szacunkowej masy dziecka i wykonanie pomiarów biometrycznych: główki, brzuszka, kości udowej, czasem też kości ramiennej i móżdżku. Ocenie poddawana jest anatomia płodu: narządów (np. położenia trzewi: żołądka, aorty, koniuszka serca po stronie lewej) oraz struktur: głowy, twarzy, szyi, klatki piersiowej i serca, brzucha, szkieletu, łożyska i sznura pępowinowego[iii].

Przyszłym mamom, które są Rh-ujemne i nie mają przeciwciał anty-D we krwi, proponuje się tzw. profilaktykę swoistą konfliktu serologicznego, związaną z podawaniem immunoglobuliny anty-D (profilaktyka tego rodzaju w Polsce nie podlega refundacji). Konflikt serologiczny (i związana z nim choroba hemolityczna płodu lub noworodka) jest patologią, która (według szacunków) dotyczy 0,2-0,3% wszystkich ciąż. Polega na produkcji przez układ immunologiczny przyszłej mamy alloprzeciwciał skierowanych przeciwko antygenom płodowym. Przeciwciała te mogą przekraczać barierę łożyskową i łączyć się z antygenami krwinek czerwonych płodu, co prowadzi do hemolizy, a następnie do postępującej niedokrwistości, przewlekłego niedotlenienia wewnątrzmacicznego oraz uszkodzenia tkanek i narządów płodu[iv].

 

Badania między 33. a 37. tygodniem ciąży

 

Zgodnie z zaleceniami PTG badania profilaktyczne (wykonywane przez lekarza lub położną) między 33. a 37. tygodniem ciąży obejmują:

  • badanie ogólne i wywiad lekarski,
  • badanie położnicze,
  • ocenę wymiarów miednicy,
  • badanie we wzierniku i lekarskie na fotelu ginekologicznym,
  • badanie pH wydzieliny pochwowej,
  • ocenę czynności serca płodu,
  • pomiar ciśnienia tętniczego,
  • badanie piersi,
  • pomiar masy ciała.

Do obowiązkowych badan diagnostycznych w tym okresie zalicza się:

  • badanie ogólne moczu
  • morfologię krwi.

Do badań zalecanych należą:

  • w przypadku pacjentek, u których ryzyko zakażenia jest wyższe:
    • badanie VDRL (mikroskopowy test kłaczkowania) – badanie przesiewowe wykonywane w kierunku wykrycia kiły wczesnej,
    • badanie w kierunku HIV,
    • badanie HCV (w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B),
  • posiew w kierunku paciorkowców b-hemolizujących.

W 3 trymestrze między 38. a 39. tygodniem ciąży podczas wizyty kontrolnej przeprowadza się:

  • badanie ogólne i wywiad lekarski,
  • badanie położnicze,
  • ocenę czynności serca płodu,
  • pomiar ciśnienia tętniczego,
  • pomiar masy ciała.

Do obowiązkowych badań laboratoryjnych w tym okresie należy tylko badanie ogólne moczu.

 

Badania po 40. tygodniu ciąży

 

Jeśli po 40 tygodniu ciąży poród się nie rozpoczął, mówimy o:

  • ciąży w późnym terminie, tzn. ciąży do 42. tygodnia,
  • ciąży przeterminowanej, czyli ciąży, która osiągnęła lub przekroczyła 42 tydzień[v].

W takim przypadku lekarz ustala dalsze postępowanie. Zgodnie z rekomendacją Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego po 40. tygodniu ciąży należy wykonać następujące badania:

  • badanie ogólne i wywiad lekarski,
  • badanie położnicze,
  • badanie we wzierniku i lekarskie na fotelu ginekologicznym,
  • ocenę czynności serca płodu,
  • pomiar ciśnienia tętniczego krwi,
  • pomiar masy ciała.

Ponadto zaleca się wykonanie następujących badań diagnostycznych:

  • badania USG z oceną masy płodu,
  • badania KTG.

Kardiotokografia (KTG) polega na rejestracji i graficznej prezentacji zmian czynności serca płodu, skurczów macicy oraz aktywności ruchowej płodu. Stosuje się ją w celu prognozowania stanu płodu – nie tylko w czasie ciąży, ale również w trakcie porodu. Kardiotokografy często są wyposażone w moduły umożliwiające np. rejestrację czynności elektrycznej serca płodu, a także monitorowanie podstawowych parametrów życiowych przyszłej mamy[vi].

Wczesne wykrycie wszelkich nieprawidłowości towarzyszących ciąży, zwłaszcza zaburzeń rozwoju płodu lub niekorzystnych czynników prognostycznych dotyczących ryzyka okołoporodowego, umożliwia zaplanowanie odpowiednich działań i ustalenie prawidłowego postępowania – nie tylko w czasie ciąży, ale również po porodzie. Jeśli np. rozpoznano wady rozwojowe płodu, konflikt serologiczny lub zakażenie wewnątrzmaciczne, noworodek zaraz po urodzeniu przekazywany jest pod opiekę wykwalifikowanego i odpowiednio wyposażonego personelu lekarskiego przygotowanego do udzielenia skutecznej pomocy nawet w najtrudniejszych przypadkach[vii].

  

[i]                                  Skrzypulec-Plinta V. Wizyty kontrolne w ciąży. https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/78771,wizyty-kontrolne-w-ciazy Data dostępu: 30.10.2020.

[ii]                                Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu. http://www.femmed.com.pl/wp-content/uploads/2013/02/rekomendacjaopiekaprzedporodowa.pdf Data dostępu: 30.10.2020.

[iii]                               Bręborowicz G. Położnictwo i ginekologia. T. 1. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015, s. 533-536.

[iv]                               Ibidem, s. 118-123.

[v]                                 Committee on Practice Bulletins – Obstetrics, American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Practice Bulletin No. 146: Management of Late-Term and Postterm Pregnancies. Practice Guideline Obstet Gynecol. 2014;124(2 Pt 1):390-396.

[vi]                               Bręborowicz G, op. cit., s. 502-525.

[vii]                              Bręborowicz G. Położnictwo. Podręcznik dla położnych i pielęgniarek. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa: 2011, s. 437-438.

Specjalnie dla Ciebie!

Tylko teraz 10% zniżki* z kodem:

NOW10

*Kod jest ważny do 31.10. Nie dotyczy Enfamil Premium MFGM 1, Comfort i produktów Lovela.

Enfamil Premium MFGM 2 mleko następne. Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt. Próbki Enfamil Premium MFGM 2 są dostępne dla mam z dziećmi, które ukończyły 6 miesiąc życia. Kod rabatowy wynosi 100zł przy zamówieniach min. 250zł wyłączając Enfamil Premium MFGM 1, Enfamil Comfort i produkty Lovela.
0