Zdrowe i mocne kości a ruch dzieckaPierwsze lata życia dziecka, a zwłaszcza pierwszy rok, to czas intensywnego rozwoju i wielkich zmian. Układ kostny należy do tych układów młodego organizmu, których rozwój przebiega szczególnie spektakularnie. W ciągu dwóch lat po urodzeniu niemowlę, które początkowo tylko leży w jednej pozycji w łóżeczku, staje się ciekawym świata, ruchliwym maluszkiem. W tym okresie długość (później wysokość) dziecka wzrasta niemal o 60 procent, a masa ciała zwiększa się aż czterokrotnie. Dzięki zdrowym, mocnym kościom maleństwo, najpierw raczkując, a potem już na własnych nóżkach, zaczyna zwiedzać dom, penetrować wszystkie kąty i przeglądać zawartość szuflad.1,2

 

Ruchy i umiejętności motoryczne małych dzieci

Jak będzie przebiegał rozwój ruchowy twojego maluszka? Odpowiedź na to pytanie kryje się w jego kodzie genetycznym. To rodzaj planu, z którym dziecko przychodzi na świat i który zrealizuje punkt po punkcie, ucząc się i nabywając kolejne umiejętności ruchowe. Jednak nie wszystko zostało zaprogramowane – uważa się, że ten kod daje maluchowi sporą dowolność. W literaturze fachowej określa się ją mianem wariantowości rozwoju.1,2 

Pociecha – podejmując kolejne próby, popełniając błędy, ale i osiągając pierwsze sukcesy – sama „opracuje” optymalny, indywidualny sposób wykonania danego ruchu. Jak to rozumieć? Niektóre maluszki uczą się np. samodzielnie siadać dopiero wtedy, gdy opanują stanie na czworakach (czyli stanie na kolanach przy pomocy rąk). Inne dzieci zaczną siadać z pozycji leżącej (na plecach).1,2

Różnice dotyczą również czasu osiągania kluczowych umiejętności ruchowych. Dlatego normy, które określają prawidłowy rozwój motoryczny dziecka, są dość szerokie, np.:

 

rodzaj umiejętności ruchowej wiek (norma)
trzymanie główki 1,5–3,5 miesiąca
obrót z pleców na brzuch 3,5-5 miesiący
chodzenie 10–20 miesięcy 1

 

 

Wapń dla zdrowych, mocnych kości dziecka

Właściwy rozwój tkanki kostnej warunkuje prawidłowe ruchy dziecka i rozwój motoryczny. Od jakich czynników zależy ten proces?

Podstawowym materiałem budulcowym kości i zębów jest wapń, którego wchłanianie i wykorzystanie przez organizm zależy od dostępności witaminy D. Na gospodarkę wapniową wpływa również stosunek wapnia do fosforu w diecie. Warto zaznaczyć, że wapń wpływa także na kurczliwość mięśni; poza tym bierze udział m.in. w krzepnięciu krwi, oddziałuje na pracę układu nerwowego i układu sercowo-naczyniowego.3,4,5

Małe spożycie wapnia z dietą i/lub zaburzenia jego wchłaniania mogą powodować jego niedobór, który u dzieci prowadzi do krzywicy. Niedostateczna podaż wapnia z pożywieniem zwiększa także ryzyko rozwoju osteoporozy w wieku dorosłym.3,5

 

Witamina D i cynk w rozwoju ruchowym dziecka

Prawidłowy rozwój mocnego szkieletu w znacznym stopniu zależy od witaminy D, która stymuluje wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i wpływa na jego magazynowanie w kościach. Źródłem witaminy D jest synteza skórna (która zachodzi pod wpływem światła słonecznego) oraz dieta (lub suplementacja). Jej niedobory u niemowląt i małych dzieci przyczyniają się do rozwoju krzywicy. Zaburzenia wchłaniana wapnia (towarzyszące krzywicy) niekorzystnie wpływają na strukturę kości, które stają się miękkie i łatwo ulegają odkształceniom.3,4

Co prawda, maluchy karmione piersią otrzymują witaminę D z mlekiem mamy, jednak jest to ilość niewystarczająca. Dlatego niemowlęta karmione naturalnie wymagają suplementacji witaminy D (zgodnej z zaleceniami lekarza). Suplementacji nie wymagają dzieci, które przyjmują odpowiednią ilość mleka modyfikowanego (wzbogacanego witaminą D). Właściwa dobowa dawka witaminy D to skuteczna profilaktyka krzywicy i jej powikłań.3,4 

Zdrowe i mocne kości, które warunkują prawidłowe ruchy dziecka, zależą także od podaży cynku z dietą. Cynk obecny jest w każdej komórce organizmu, ale najwięcej pierwiastka znajduje się w mięśniach i tkance kostnej. Cynk wpływa też m.in. na procesy wzrostu i rozwoju płciowego, funkcjonowanie układu immunologicznego i aktywność niektórych hormonów (np. insuliny).3,6

 
Referencje:
  1. Koczwara A. Czy pielęgnacja w pierwszym roku życia może wpłynąć na nieprawidłowy rozwój ruchowy dziecka? https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/rehabilitacja/76500,czy-pielegnacja-..., data dostępu: 16.11.2018.
  2. Krawczyński M. Harmonogram prawidłowego rozwoju na pierwsze 2 lata życia dziecka. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/5740..., data dostępu: 16.11.2018.
  3. Jarosz M. Normy żywienia dla populacji polskiej. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2017.
  4. Dziechciarz P. Witamina D w diecie małego dziecka. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/60855,witamina-d-w-diecie-male..., data dostępu: 16.11.2018.
  5. Przygoda B. Wapń. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73823,wapn, data dostępu: 16.11.2018.
  6. Przygoda B. Cynk. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/74604,cynk, data dostępu: 16.11.2018.

 

PO/ENF/18/0098