Dlaczego dzieci łatwiej uczą się języka niż dorośli

Jeśli jesteś taka jak większość rodziców, na pewno uważasz już, że Twoje dziecko jest geniuszem – nieważne, w jakim jest wieku! Czy wiesz jednak, że Twoje dziecko zaczęło naukę języka jeszcze w łonie mamy? Lub że dźwięki słyszane przez Twoje dziecko przed narodzeniem mogą wspomagać rozwój mowy w okresie niemowlęcym?

 

 

Sylaby przede wszystkim

Niemowlęta uczą się języka w uniwersalny, stosunkowo przewidywalny sposób.2 Ich mózg wprawdzie nie jest jeszcze w pełni wykształcony, ale noworodki potrafią już wymawiać oddzielnie „ba” i „ga”. Ma to kluczowe znaczenie dla rozwoju mowy, ponieważ dzieci muszą się nauczyć, które sylaby mają znaczenie w ich ojczystym języku, a które nie.

Większość języków jest zbudowana na bazie zaledwie 40 różnych dźwięków, które mieszają się i łączą, tworząc słowa. Najpierw Twoje dziecko będzie zwracać uwagę na każdy dźwięk, ale wkrótce odkryje, że ważne słowa są używane najczęściej – nawet zaawansowany komputer tego nie potrafi, więc Twoje dziecko jest niesamowite!

Rozpracowanie odpowiednich sylab zajmie Twojemu dziecku około roku. Naukowcy uważają, że język „rodzicielski”, przesadny sposób mówienia, stosowany przez rodziców na całym świecie w kontaktach z dziećmi, pomaga dzieciom zorientować się, które dźwięki są istotne, ponieważ podkreśla ważne sylaby, dzięki czemu dzieci łatwiej mogą wychwycić ich częstotliwość.

Kierunek: dźwięk

Po odkryciu odpowiednich sylab Twoje dziecko zacznie koncentrować się tylko na dźwiękach potrzebnych do zrozumienia ojczystego języka i ignorować dźwięki używane w innych językach. Pomaga to dziecku w nauce mówienia, ponieważ pozwala mu skoncentrować się na pracy z sylabami w celu tworzenia słów i przypisywania im znaczenia.

Jest jednak też druga strona medalu. Zwracając coraz mniejszą uwagę na sylaby nienależące do języka ojczystego, stopniowo tracą zdolność rozróżniania obcych sylab. Właśnie dlatego dorośli muszą pracować znacznie ciężej niż małe dzieci, aby nauczyć się nowego języka.

Interakcja z osobą mówiącą jest ważna dla nauki języka, ponieważ dzieci wykorzystują sygnały wzrokowe i społeczne, na przykład w ślad za mamą przyglądają się obrazkom w czytanej książce, aby zorientować się, które dźwięki są ważne.5 Pamiętaj więc o tym za każdym razem, gdy rozmawiasz ze swoim dzieckiem: chłonie wszystkie informacje, które są mu potrzebne do rozszyfrowania języka – nawet jeżeli jeszcze nie ma wiele do powiedzenia!

Wskazówki dla rodziców

Na rozwój mowy wpływa wiele czynników, ale sposób, w jaki odpowiadasz swojemu dziecku i nawiązujesz z nim kontakt, będzie wspomagać rozwój mowy w tych bardzo ważnych wczesnych latach.

  • Przypisuj słowa do obiektów. Nazywanie pomaga dzieciom w nauce. Czasami łatwiej jest nawiązać kontakt z dzieckiem, gdy nazywasz coś, czym maluch jest już zainteresowany, a nie próbujesz skierować jego uwagę na coś innego
  • Używaj słów do opisywania swoich czynności: „Mama wkłada mleko do lodówki”
  • Używaj słów do opisywania czynności dziecka: „Stawiasz niebieskie auto obok czerwonego auta”
  • Oglądaj z dzieckiem książeczki (twarde kartonowe książeczki są idealne dla niemowląt i małych dzieci) i używaj słów określających działania, aby opisać historię
  • Czytaj dziecku! Czytanie nie tylko wspomaga rozwój mowy, lecz także stwarza wyjątkowy wspólny czas dla Was obojga
  • Często rozmawiaj z dzieckiem. Badania pokazują, że częste komunikowanie się z niemowlętami i małymi dziećmi ma bezpośredni związek z ilością słów, których dzieci się uczą
  • Odgrywaj scenki z piosenkami – na przykład „jeśli czujesz się szczęśliwy, w dłonie klaszcz”. Dzieci nauczą się naśladowania ruchów wykonywanych przy tej piosence razem z Tobą (co może pomóc im w uczeniu się nowych słów)
  • Baw się w gry słowne i śpiewaj przedszkolne piosenki. Dzięki temu dziecko łatwiej słyszy język i uczy się go w kontekście zabawy

Dzieci uczą się poprzez kontakt z innymi osobami i ze swoim otoczeniem. Już samo spędzanie czasu na zabawie z dzieckiem pomaga wspierać jego rozwój.

I kto to mówi

Każde dziecko jest inne, ale można przewidzieć rozwój umiejętności językowych. Sprawdź, czego możesz się spodziewać.

  • 0-4 miesiące
    • Komunikacja po urodzeniu poprzez płacz, w wieku 1-2 miesięcy głównie gaworzenie
  • 4-7 miesięcy
    • Najpierw gaworzenie; wyraźne są dźwięki typu „ba”, „da” i „am”
  • 7-12 miesięcy
    • Zmiana dźwięków na pomruki i piski; używanie gestów i dowody rozumienia słów
  • 12-18 miesięcy
    • Pierwsze słowa pojawiają się zazwyczaj około pierwszych urodzin dziecka; szybki rozwój słownictwa z kombinacjami wielu wyrazów
  • 18-24 miesiące
    • Większe zrozumienie słów i wypowiadanie dwuwyrazowych zwrotów, na przykład „moja zabawka”

Nadal czekasz?

Każde dziecko rozwija się we własnym tempie. Jeżeli jednak Twoje dziecko w wieku 18 miesięcy nie mówi przynajmniej 15 słów, skontaktuj się z lekarzem. Nie uznawaj tego za fazę rozwojową. Im wcześniej zdiagnozujesz dziecko pod kątem zaburzeń mowy, tym szybciej będziesz mogła zareagować, jeżeli coś jest nie w porządku.

 

Referencje:
  1. Partanen E, et al. PNAS 2013;110:15145—15150
  2. Casasola M. Research sheds light on how babies learn and develop language. Dostępność: http://www.human.cornell.edu/hd/outreach-extension/upload/casasola.pdf (dostęp w październiku 2016 r.)
  3. Mahmoudzadeh M, et al. PNAS 2013;110:4846—4851
  4. Kuhl PK. Mind Brain Educ 2011;5:128—142
  5. Kuhl PK, et al. PNAS 2003;100:9096—9101
  6. Parenting. 4 fun ways to get baby to talk. http://www.parenting.com/article/teach-baby-to-talk (dostęp w październiku 2016 r.)